Loading

FÆÐINGARÞUNGLYNDI

Mig langaði að segja mína reynslu af fæðingarþunglyndi. Ég er 26 ára hamingjusöm, lífsglöð kona og elska lífið mitt með kærastanum og litla stráknum okkar. Aldrei í lífinu hefði ég geta ímyndað mér að ég gæti orðið þunglynd. Fæðingarþunglyndi fyrir mér var kona sem var búin að eignast barn, vildi ekki sjá barnið sitt, sat í myrkrinu og var alltaf leið. Mín reynsla af fæðingarþunglyndi var svo sannarlega önnur. Ég hef oft hugsað hvort það séu aðrar konur sem líður eins og mér leið. Þess vegna langar mig að segja mína sögu.

Ég var 24 ára þegar ég varð ólétt af barninu mínu. Það kom okkur á óvart en vorum engu að síður ofsalega ánægð og spennt. Ég hélt að meðgangan yrði ekkert mál fyrir svona unga og hrausta stelpu eins og mig og hlakkaði bara til. Raunin varð ekki sú og meðgangan reyndist mér erfið. Ég varð rosalega slæm í húðinni og get ekki talið stundirnar sem ég sat heima og grét, vildi ekki láta sjá mig úti og það var hreinlega pína fyrir mig að fara í vinnuna og umgangast fólk. Þegar ég var gengin rúma 7 mánuði greindist ég með meðgöngueitrun. Það var mikið áfall fyrir mig enda vissi ég ekkert hvað þetta var og var hrædd um sjálfa mig og barnið mitt. Ég man hvað þetta voru gríðarleg vonbrigði fyrir mig, að þetta gekk svona illa hjá mér og fór ekki eins og ég hefði óskað mér. Til að gera langa sögu stutta var ég fljótlega lögð inn og var á spítalanum þangað til að ég fæddi lítinn fullkomin dreng í byrjun júní, 3 vikum fyrir tímann.

Ég fann strax fyrir aðskilnaðarkvíða fyrsta mánuðinn og fannst ég ekki vera örugg nema að hafa kærastann minn hjá mér. Vissulega gat ég verið með barnið mitt heima og naut þess en beið alltaf eftir að hann kæmi heim úr vinnunni. Brjóstagjöfin gekk frekar illa og ég náði að vera með drenginn minn á brjósti í 2 mánuði eftir frekar mikla baráttu. Ég held að fæðingarþunglyndið hafi byrjað á meðgöngunni og aukist svo með tímanum.

Fæðingarþunglyndið mitt kom fram í mikilli vanlíðan og geðköstum. Ég miklaði allt fyrir mér, var með ranghugmyndir, mikinn kvíða og endalaust samviskubit gagnvart öllum og öllu. Ég hafði alltaf ofsalega gaman af barninu mínu en fannst allt erfitt. Ég hafði oft ekki mikla þolinmæði gagnvart honum og var alltaf á klukkunni. Áþessum tíma lifði ég klukkutíma fyrir klukkutíma. Allt þurfti að gerast á slaginu og helst allt í einu. Ef hlutirnir breyttust skyndilega eða þeir urðu of mikið fyrir mig fékk ég algjört kast. Ég var það brothætt að minnstu breytingar á plani, eins og ég hafði hugsað það, settu mig alveg í kerfi og brutu mig niður. Það er samt langt í frá að ég hafi allar stundir verið svona. Ég var oft rosalega glöð og skemmtileg, en svo gat ég grátið tímunum saman án þess að vita hvað væri að.

Í mars ákvað ég að leita til félagsráðgjafa í heilsugæslunni minni. Ég hafði ekki setið lengi hjá henni þegar hún sagði mér að ég þyrfti meiri hjálp en hún gæti veitt mér og var þá send til læknis. Ég ræddi við lækninn og hún vildi setja mig á lyf sem myndu hjálpa mér að ná jafnvægi til að geta svo unnið í mínum málum. Ég hélt ekki – það var af og frá að ég ætlaði að fara á lyf til þess að líða vel. Ég vildi frekar ræða vandann og myndi þá lagast. Eftir tímann var ég ákveðin í að fara ekki til hennar aftur. En ég hélt áfram að vera eins, tók mín geðköst og leið hræðilega. Ég ýtti öllum frá mér og vildi ekki gera neitt. Ég hætti við allt og vildi bara vera heima innan míns þægindaramma.

Um sumarið ákvað ég að prófa að fara til sálfræðings, ég fór í fjóra tíma en hætti svo. Það var gott að ræða við hann og segja honum frá því hvernig mér leið en ranghugmyndirnar og afneitunin var orðin svo mikil að ég var komin langt út fyrir efnið hjá honum. Mér fannst umræður okkar bara flækja hlutina og ef hann sagði ekki hlutina sem hentuðu mér fannst mér hann vera að gagnrýna mig. Mér var ekki viðbjargandi.

Þessa mánuði lokaði ég mig mikið af. Ég er mjög náin fjölskyldunni minni en ég gat ekki talað við þau. Án þess að ég vissi var ég að forðast að tala við þau. Í dag er ég búin að átta mig á hvers vegna. Þetta er fólkið sem ég elska mest og þekkja mig best og ég var hrædd um að þau myndu sjá í gegnum mig. Ranghugmyndirnar voru orðnar svo miklar, til dæmis man ég eftir að ég hugsaði að ég þyrfti eiginlega bara að hætta tala við þau. Mér finnst ofsalega leiðinlegt að hafa komið svona fram við þau, en fannst ekkert athugavert við það á þessum tíma.

Í september fannst mér ég vera komin á botninn. Þá kom mjög lítið atvik mér í svo rosalegt uppnám og mér fannst ég hafa fengið hálfgert taugaáfall. Þarna stóð ég og hugsaði: Hvernig er hægt að vera ástfangin og hamingjusamur en líða svona? Ég hugsaði þetta svo oft, hvernig ég gæti komið svona fram við manneskjuna sem stendur mér næst, vita að ég er að gera rangt en geta ekki stjórnað því? Nú varð ég að fá hjálp, ég var búin að missa geðheilsuna og gat þetta ekki mikið lengur.

Ég hringdi í lækninn sem ég hafði farið til í mars sem útvegaði mér tíma strax. Þá gat ég ekki annað en einfaldlega beðið um hjálp, ég var alveg búin á því. Við ákváðum að ég skildi prófa lyf sem myndu koma mér á jörðina og í þannig jafnvægi að ég gæti farið að vinna í að líða betur. En ég var ákveðin í að segja engum frá því, ekki einu sinni kærastanum mínum eða foreldrum. Skömmin var svo mikil, mér fannst ég vera þunglyndur aumingi og þyrfti að vera á lyfjum til að geta lifað eðlilegu lífi. Ég ákvað samt sem áður að segja honum frá þessu, en mikið fannst mér það erfitt. Mér fannst ég vera að bregðast honum. Síðar sagði ég mömmu og pabba frá þessu og systur aðeins seinna. En það eru ekki margir fleiri sem vita af þessu enn þann dag í dag.

Það var ofsalega erfitt fyrir mig að viðurkenna fyrir sjálfri mér að ég væri með fæðingarþunglyndi og þyrfti að fara á lyf út af því. Það má segja að ég hafi ekki uppgötvað það fyrr en ég var búin að vera í einhvern tíma á lyfjunum. Ég á góða vinkonu og ofsalega góða mágkonu sem hjálpuðu mér að kyngja stoltinu og gera mér grein fyrir að það væri ekki svona hræðilegt að fara á lyf. Bara það að sitja hjá lækninum, viðurkenna veikindi mín og takast á við vandann hjálpaði mér helling. Ég fékk innri ró og vonaði virkilega að bráðum færi mér að líða betur.

Ég hafði aldrei getað trúað hvað mér fór að líða betur. Loksins fór ég að vera ég sjálf aftur. Lyfin sem ég er á eru engar gleðipillur eða róandi. Þau hjálpuðu mér að ná jafnvægi sem ég hef ekki verið í áður og fann í raun sjálfa mig aftur. Ég verð á þeim tímabundið og mun svo hætta hægt og rólega á þeim þegar líður á vorið. Maður vill alltaf vera svo sterkur og helst ekki fá hjálp, en sá hugsunarháttur er horfinn í mínum huga.

Það sem ég er þakklátust fyrir er að ég og sonur minn erum orðnir svo góðir vinir og náum betur saman. Ég sé svo eftir að hafa ekki leitað mér hjálpar fyrr til að geta notið hans betur. Ég finn mun á honum, sem segir mér að hann hefur fundið fyrir þessu. Mér finnst hann rólegri og glaðari en hann var. Alveg finnst mér hræðilegt að þetta hafi bitnað líka á honum. Eins er mér dýrmætast að ég er hætt að vera svona hræðileg við kærastann minn, það sem hann hefur þurft að þola er miklu meira en margir myndu láta sig hafa. Hann finnur mikinn mun á mér og er stórlega létt. Mér fór líka loksins að langa að gera hluti aftur og nýt lífsins einfaldlega betur. Það er svo ofsalega erfitt að líða alltaf svona illa, ég var hreinlega með stóran svartan blett á hjartanu sem er loksins farinn.

Ég fór til læknisins aftur eftir að hafa verið þrjár vikur á lyfjunum og framfarirnar leyndu sér ekki. Ég man að ég spurði hana „er þetta í alvöru þunglyndi – var ég orðin þunglynd“? Þetta var ein birtingarmynd þunglyndis. Fæðingarþunglyndi er svo sannarlega ekki bara myrkur og leiði. Mitt kom fram í algjörum geðköstum, skapsveiflum, vanlíðan, pirring, óþolinmæði, miklum kvíða og einangrun. Ég myndi frekar lýsa fæðingarþynglyndi mínu sem „fæðingargeðveiki“ ef svo má að orði komast. Mér leið eins og ég væri hreinlega orðin geðveik. Einstaklingar sem að lenda í svona loka sig af og sérstaklega sína nánustu. Það finnst mér svo hættulegt og getur endað illa ef viðkomandi leitar sér ekki hjálpar.

Þegar ég hugsa tilbaka get ég varla trúað hvað mér leið hræðilega, ég reyndi bara að harka þetta af mér og gerði mér enga grein hversu langt niðri ég var. Fyrst og fremst verður maður að viðurkenna veikindin fyrir sjálfum sér. Það fannst mér stærsta og erfiðasta skrefið. Svo verður maður að tala við sýna nánustu. Ég hef fundið það í gegnum mína reynslu hvað það skiptir miklu máli að eiga góða að. Maður þarf hjálp í gegnum svona erfið veikindi.

Það tók mig um ár að viðurkenna veikindi mín. Fyrir 3 mánuðum ætlaði ég að fela veikindin mín og enginn átti að fá að vita að það amaði eitthvað að. Í dag er ég að skrifa þessa grein. Munurinn á minni líðan í þessum tíma er gríðarlegur og mér líður eins og ég hafi endurheimt sjálfa mig aftur.

Endilega sendið mér línu ef það er eitthvað sem þið viljið ræða á tölvupóstinn er helgaeirg@gmail.com

Helga Eir Gunnlaugsdóttir

– – –

Langar þig að deila þinni reynslu eða góðum ráðum með lesendum. Sendu okkur póst á thora@foreldrahandbokin.is.

X